Pan rzekł do Abrahama: „Wyjdź z twojej ziemi rodzinnej i z domu twego ojca do kraju, który ci ukażę.” (Rdz 12, 1). Tak jak Abraham – tak każdy chrześcijanin, będąc gościem na tej ziemi przez całe swe życie wędruje ku Bogu do „Niebieskiego Jeruzalem”. Tradycja pielgrzymowania to dziedzictwo kulturowe Europy, nieodłącznie związane z religią chrześcijańską i szczególnymi miejscami święty- mi – Jerozolimą, Rzymem oraz Santiago de Compostela, gdzie czczono relikwie św. Jakuba Starszego.
Droga św. Jakuba rozpoczęła się przed niemal 2 tysiącami lat nad brzegiem Jeziora Galilejskiego (Jeziora Tyberiadzkiego). „Gdy Jezus przechodził obok Jeziora Galilejskiego, ujrzał dwóch braci: Szymona, zwanego Piotrem, i brata jego, Andrzeja, jak zarzucali sieć w jezioro; byli bowiem rybakami. I rzekł do nich: Pójdźcie za Mną, a uczynię was rybakami ludzi. Oni natychmiast zostawili sieci i poszli za Nim. A gdy poszedł stamtąd dalej, ujrzał innych dwóch braci, Jakuba, syna Zebedeusza, i brata jego, Jana, jak z ojcem swym Zebedeuszem naprawiali w łodzi swe sieci. Ich też powołał. A oni natychmiast zostawili łódź i ojca i poszli za Nim” (Mt 4, 18–22). Od tej chwili rozpoczęła się droga Apostoła Jakuba z Chrystusem. Wszyscy Ewangeliści wyraźnie podkreślają, że Jakub znany z porywczego usposobienia (stąd określenie boanerge – „syn gromu” (Mk 3, 17) wraz z Piotrem, Janem i Andrzejem należeli do grupy umiłowanych uczniów Jezusa. W latach 30. I wieku, Apostoł Jakub miał prowadzić akcję misyjną na Półwyspie Iberyjskim. Po zakończeniu nauczania i powrocie do Jerozolimy został ścięty z rozkazu Heroda Agrypy między rokiem 42–44. Był pierwszym spośród Apostołów, który poniósł śmierć męczeńską. O tym wydarzeniu wspomina św. Łukasz w Dziejach Apostolskich
„[…] w tym samym czasie Herod zaczął prześladować niektórych członków Kościoła. Ściął mieczem Jakuba, brata Jana […] (Dz 12, 1–2). Tradycja mówi, że po śmierci Jakuba uczniowie Atanazy i Teodor przewieźli ciało z Ziemi Świętej do hiszpańskiej Galicji; pochowali na starym rzymskim cmentarzu w pobliżu miejscowości Iria Flavia lub miejscu zwanym Asseconia. Miejsce pochówku zostało okryte tajemnicą, dlatego z czasem zapomniano, gdzie spoczywa Apostoł. Dopiero około 813/820 roku, jak głosi legenda (Aurea Legenda) spadające gwiazdy, którym towarzyszyły anielskie śpiewy, wskazały pustelnikowi Pelagiuszowi (Pelayo) żyjącemu w lasach Libredon miejsce grobu Apostoła. O tym cudownym zjawisku poinformowano biskupa diecezji Iria Flavia – Teodomira. Po przeczytaniu hebrajskiej inskrypcji na sarkofagu, biskup Teodomir ogłosił znalezienie grobu św. Jakuba. Wieść o odkryciu sarkofagu z grobem pierwszego męczennika wśród Apostołów szybko dotarła do króla Alfonsa II Cnotliwego (760–842). Władca Asturii był pierwszym pątnikiem, który wyrusza z Oviedo do Composteli, aby uczcić relikwie Apostoła. Ta wyprawa przeszła do historii jako pierwsza pielgrzymka kompostelańska, a szlak z Oviedo do Santiago uzyskał miano „Szlaku Pierwotnego” (Camino Primitivo). Jednocześnie biskup Teodomir postanawia przenieść swą rezydencję z Iria Flavia w pobliże grobu św. Jakuba. Nad grobem św. Jakuba z rozkazu króla Alfonsa powstaje pierwszy kościół, a wokół sanktuarium osada o nazwie Locus Sancti Iacobi („Jakub Apostoł”); nieco później Civitas Sancti Iacobi. Z tego określenia wywodzi się człon nazwy miasta – Santiago. Nazwa Compostela ma związek z legendą i łacińskim określeniem – Campus stellae („Pole Gwiazdy”). Istnieje też hipoteza, że sarkofag z ciałem Świętego znaleziono obok kościółka Najświętszej Marii Panny na terenie rzymskiego cmentarza (stąd łac. compositum tellus – miejsce spoczynku ważnej osoby; compostela – pole grzebania ciał zmarłych). Natomiast najstarsza, spisana nazwa miejsca spoczynku św. Jakuba pojawia się w wieku VII w Breviarium Apostolorum, gdzie znajdujemy określenie – Achaia Marmorica (Arcis Marmoricis) – „marmurowy grobowiec”.
Wg źródeł początek kultu św. Jakuba datowany jest na rok 885.Wspomina o tym dokument króla Asturii Alfonsa III, który wierzył w autentyczność odnalezionego grobu Apostoła. W dokumencie jest też mowa o mnichach benedyktyńskich pod wodzą biskupa Sisnadus z klasztoru San Pelayo de Antealtares, którym powierzono opiekę nad grobem Apostoła. Władca Asturii funduje katedrę, której konsekracja odbyła się w 899 r. Niestety, świątynia uległa zniszczeniu w trakcie najazdu Maurów pod wodzą Almanzora w 997 r. Około 1075 r. rozpoczynają się prace nad wzniesieniem nowej katedry z inicjatywy biskupa Diega Pelaeza i króla Alfonsa VI. Od początku była przeznaczona na kościół pielgrzymkowy, co zdeterminowało rozplanowanie wnętrza dla potrzeb wiernych. Znaczenie religijne grobu św. Jakuba z końcem XI w. wpływa na powołanie godności biskupa Santiago de Compostela; z początkiem XII w. godności arcybiskupstwa.
Od bitwy pod Clavijo w 844 r. św. Jakub stał się patronem walk z niewiernymi – rekonkwisty. Zawołaniem bojowym stał się wówczas okrzyk „Santiago, y cierra España”; bądź „San Tiago” „Synu Gromu ratuj…”. W ikonografii św. Jakuba pojawi się określenie Matamoros – „pogromca Maurów” – przedstawiany na koniu z mieczem w dłoni.
„Pomoc” Apostoła w walkach z Maurami wpłynęła na fakt, iż stał się patronem Hiszpanii. Oficjalne ogłoszenie patronatu św. Jakub nad krajem zostało ogłoszone w XVII w. przez króla Filipa IV.