Małopolska Droga Św. Jakuba

W sieć istniejących polskich szlaków jakubowych wpisuje się też Małopolska Droga św. Jakuba. Szlak nawiązuje do średniowiecznego traktu prowadzącego skrajem doliny Wisły, z Lublina przez Sandomierz, Wiślicę do Krakowa. Trakt ten stanowił jedną z odnóg tzw. ruskiego szlaku wiodącego z Polesia i Rusi do stolicy Korony oraz na Śląsk. Szlak ten pokrywa się także z odcinkiem średniowiecznego traktu handlowego, który łączył Polskę z Litwą. Jego początki sięgają roku 1386, kiedy to Władysław Jagiełło udał się z Wilna do Krakowa, by objąć koronę polską. Drogę, którą nazywano traktem Jagiellońskim, w przeszłości podążały orszaki królewskie, urzędnicy, rycerze, kupcy, uczeni, ale także pielgrzymi.

Projekt oznakowania pierwszego odcinka Małopolskiej Drogi św. Jakuba z Sandomierza do Krakowa został zgłoszony podczas spotkania caminowiczów i czcicieli św. Jakuba, które odbyło się 23 czerwca 2007 roku na Kazimierzu w Krakowie. Kolejne spotkanie małopolskich caminowiczów zorganizowano 21 lipca 2007 r. w Więcławicach Starych, z inicjatywy ks. Ryszarda Honkisza – proboszcza parafii pw. św. Jakuba Starszego Apostoła w Więcławicach Starych. W trakcie spotkania podjęto decyzję o znakowaniu Małopolskiej Drogi św. Jakuba oraz o utworzeniu przy parafii św. Jakuba w Więcławicach Starych Bractwa św. Jakuba – Oddziału Bractwa św. Jakuba w Jakubowie. Bractwo Jakubowe w Więcławicach Starych oficjalnie rozpoczęło działalność 8 grudnia 2007 r., a jego członkowie jeszcze w tymże roku rozpoczęli prace nad oznakowaniem szlaku muszli św. Jakuba w Małopolsce i opieki nad pielgrzymami.

Głównym z wyznaczników w wytyczeniu szlaku było rozmieszczenie kościołów św. Jakuba Starszego Apostoła. Przeprowadzone przez A. Witkowską badania wykazały, że w XVI wieku w szerokim pasie między Krakowem a Sandomierzem znajdowało się 12 świątyń pw. św. Jakuba. Niewielkie odległości pomiędzy miejscowościami z kościołami parafialnymi pw. św. Jakuba Starszego Apostoła, położonymi na wyraźnej linii ciągłej od Sandomierza przez Kotuszów, Szczaworyż, Probołowice, Pałecznicę, Niegardów, Więcławice Stare, Kazimierz, Sankę, Palczowice do Bestwiny, według historyków przemawiają za istnieniem w średniowieczu w Małopolsce szlaku pątniczego do Santiago de Compostela. Mediewiści podkreślają, że świątynie św. Jakuba położne przy tym szlaku mogły pełnić rangę kościołów stacyjnych. Ich usytuowanie w bliskiej odległości od siebie (nieprzekraczającej 30 km na odcinku Sandomierz – Kraków – Palczowice) umożliwiało przejście kolejnych odcinków drogi w ciągu jednego dnia.

Przy wyznaczaniu przebiegu Małopolskiej Drogi św. Jakuba zwracóno również uwagę na piękno przyrody i bogactwo kultury regionu, w tym także na rozmieszczenie sanktuariów. Małopolski Szlak św. Jakuba przebiega przez obszar siedmiu parków krajobrazowych: Szanieckiego, Nadnidziańskiego, Kozubowskiego, Dłubniańskiego, Bielańsko-Tynieckiego, Rudniańskiego oraz Beskidu Śląskiego. Każdy pielgrzym – caminowicz, wędrując szlakiem ma okazję nawiedzić sanktuaria m.in. w Sandomierzu (sanktuarium Matki Bożej Różańcowej), w Szczaworyżu (sanktuarium Matki Bożej Łaskawej), w Wiślicy (sanktuarium Matki Bożej Łokietkowej), w Zielenicach (sanktuarium Matki Bożej Zielenickiej), w Więcławicach Starych (sanktuarium św. Jakuba), w Krakowie (w stolicy Małopolski funkcjonuje obecnie ponad 30 sanktuariów), w Bielanach koło Kęt (sanktuarium Pana Jezusa Cierpiącego), w Wilamowicach (sanktuarium św. abpa Józefa Bilczewskiego), w Hałcnowie (sanktuarium Matki Bożej Bolesnej) oraz w Szczyrku (sanktuarium św. Jakuba oraz sanktuarium Wspomożycielki i Królowej Beskidów).

W prace nad wytyczeniem, a następnie oznakowaniem Małopolskiej Drogi św. Jakuba włączyli się: członkowie Bractwa św. Jakuba przy parafii św. Jakuba w Więcławicach Starych. Cenną pomoc i wskazówki uzyskano od władz miast: Sandomierz, Staszów, Busko- Zdrój, Skalbmierz, Słomniki i Kraków oraz władz gmin: Alwernia, Czarnocin, Kęty, Klimontów, Kocmyrzów-Luborzyca, Koniusza, Liszki, Michałowice, Osiek, Pałecznica, Radziemice, Szydłów, Wilamowice, Wiślica, Zielonki i Złota. Projekt został zrealizowany dzięki wsparciu finansowemu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego.

Uroczyste otwarcie pierwszego odcinka Małopolskiej Drogi św. Jakuba (Pałecznica – więcławice Stare – Kraków) odbyło się 25 października 2008 roku w parafii pw. św. Jakuba Apostoła Starszego w Więcławicach Starych. Odcinek szlaku w województwie świętokrzyskim z Sandomierza przez Kotuszów, Szczaworyż, Probołowice do Pałecznicy otwarto w dniach 23–25 lipca 2009 roku w Sandomierzu i parafii św. Jakuba w Kotuszowie.

W latach 2010-2016 członkowie Bractwa św. Jaku- ba w Więcławicach Starych, mieszkańcy parafii św. Jakuba w Kotuszowie i Pałecznicy, członkowie Polskie Towarzystwa Tatarzańskiego w Tarnobrzegu oraz pracownicy urzędów gmin przez które przebiega szlak, uzupełnili oznakowanie szlaku z Sandomierza do Krakowa, a także oznakowali kolejne odcinki Małopolskiej Drogi św. Jakuba – z Krakowa przez Tyniec, Liszki, Mników, Sankę, Palczowice, Zator, Bielany koło Kęt, Wilamowice, Bielsko-Białą do sanktuarium św. Jakuba w Szczyrku. Tam też Małopolska Droga św. Jakuba łączy z Beskidzką Drogą św. Jakuba, która z kolei prowadzi do granicy polsko-czeskiej w Cieszynie, a następnie przez Frydek- Mistek do Ołomuńca. Tym samym małopolski Szlak Jakubowy spełnia zadanie założone na początku znakowania trasy – tj. umożliwia mieszkańcom Krakowa i Małopolski pielgrzymowanie do grobu św. Jakuba w Composteli, zgodnie z średniowieczną praktyką, a więc z progu własnego domu.

Długość Małopolskiej Drogi św. Jakuba od kościoła św. Jakuba w Sandomierzu do sanktuarium św. Jakuba w Szczyrku wynosi 317 km. Na szlaku znajduje się dziesięć kościołów pw. św. Jakuba, w: Sandomierzu, Kotuszowie, Szczaworyżu, Probołowicach, Pałecznicy, Niegardowie, Więcławicach Starych, Sance, Palczowicach oraz w Szczyrku.

W Krakowie Małopolska Droga św. Jakuba łączy się z Drogą św. Jakuba „Via Regia”, która prowadzi ze Lwowa przez Medykę, Przemyśl, Przeworsk, Rzeszów, Pilzno, Tuchów, Brzesko, Kraków, Piekary Śląskie, Górę Św. Anny,

Droga św. Jakuba w południowo-wschodniej Polsce (stan na 1 października 2016 r.). Opracowanie: F. Mróz, Ł. Mróz (2016)

Opole, Skorogoszcz, Brzeg, Wrocław, Legnicę do Zgorzelca (957 km). Przedłużeniem Małopolskiej Drogi św. Jakuba w kierunku północno-wschodnim jest z kolei Lubelska Droga św. Jakuba – szlak prowadzący z Lublina do Sandomierza (136 km).

Szlak został oznakowany tradycyjnym symbolem muszli św. Jakuba stosowanym na Camino de Santiago m.in. w Hiszpanii, Francji i Niemczach oraz żółtymi strzałkami. Na trasie ustawiono także kilkadziesiąt betonowych drogowskazów z jakubowymi muszlami (wzorowanych również na hiszpańskich drogowskazach).