7. Pałecznica - Niegardów (13 km)

Etap 7 Małopolskiej Drogi św. Jakuba: Pałecznica - Niegardów. (Żródło: opracowanie własne)

Pałecznica 6 km (146 km)

Rodowód wsi Pałecznica sięga średniowiecza. Jest wymieniana w dzieje Jana Długosza „Liber Beneficjorum” Pierwsza wzmianka pochodzi z 1325r, gdzie Pałecznica wspominana jest, jako wieś królewska; kolejna z 1337r. jako własność wojewody sandomierskiego Mszczuja. Nazwa wsi w źródłach pisanych wymieniana jest, jako Pałeśnica czy Pałesznica. Etymologia nazwy może wiązać się z dawnym określeniem rzeczki Pełcznica; staropolskim słowem „pełk” – teren bagnisty lub od niezidentyfikowanej osoby o imieniu Pełk.

Rozwojowi wsi sprzyjało położenie na szlaku handlowym z Krakowa przez Wiślicę do Sandomierza. Przez wieki należała do rodów rycerskich i szlacheckich. W okresie rozbiorów znalazła się pod panowaniem austriackim, potem Królestwa Polskiego, w 1914r. zaborze rosyjskim. W XIX w. Pałecznica stała się siedzibą gminy. Od 2004 r. posiada swój herb – na niebieskim polu tarczy stoi na złotym pagórku postać św. Jakuba w kapeluszu, białej szacie przepasanej paskiem, z torbą; na ramionach ma narzucony złoty płaszcz; w rękach muszla i kij pielgrzymi.

W centrum wsi na wzniesieniu stoi kościół pw. św. Jakuba Starszego Apostoła. Parafia w Pałecznicy istniała już zapewne w XIII w., ale pierwsza oficjalna wzmianka źródłowa o murowanym kościele pochodzi z 1325 r. W okresie reformacji podkomorzy łęczycki Stanisław Lasocki przekształcił w 1553r świątynię w zbór kalwiński. Kiedy przeszedł do stronnictwa Braci Polskich kościół stał się zborem ariańskim, w którym odbyły się zjazd (1557 r.) |i synod (1568 r.) ariański. W okresie kontrreformacji obiekt zwrócono katolikom. Został przebudowany i powtórnie konsekrowany w 1695r. przez biskupa krakowskiego Stanisława Szembeka. W 1826 r. przeprowadzono gruntową restaurację w stylu neogotyckim – świątynia została powiększona przez wydłużenie naw i dobudowanie kaplic. Jest to kościół jednonawowy z prosto zamkniętym, węższym niż nawa prezbiterium. Na jego końcu rzeźbiony łuk tęczowy z krucyfiksem i aniołami trzymającymi narzędzia Męki Pańskiej na szczycie. Wnętrze nakrywa płaski sufit. Wyposażenie kościoła pochodzi z okresu od 2 połowy XVII w. do końca XIX w. Do najciekawszych elementów należy ambona z XVII w. i chrzcielnica z XIX w. W rzeźbionym ołtarzu głównym znajdują się obraz Chrystusa Ukrzyżowanego, w zwieńczeniu św. Weronika z chustą. Na ścianach obok ołtarza późnobarokowe malowane stalle ze scenami Męki Pańskiej z datą 1695 i 1737. Przy ścianie tęczowej po prawej stronie ołtarz z obrazem Madonny z Dzieciątkiem w sukience; po lewej w bogato złoconej ramie obraz św. Jakuba w srebrnej sukience – ukazany w półpostaci, w płaszczu, na którym widnieje muszla, z kijem pielgrzymim i bukłakiem.

Kościół św. Jakuba w Pałecznicy, (fot. Franciszek Mróz)

Obraz św. Jakuba w kościele w Pałecznicy, (fot. Franciszek Mróz)

Od zachodu do bryły kościoła przylega kwadratowa wieża z wysokim, stromym hełmem, wejście jest od południa przez kruchtę. Na placu przed kościołem, gdzie znajdował się w przeszłości cmentarz, stoją dwie figury na wysokich cokołach – M.B. Niepokalanej i Chrystusa dźwigającego krzyż.

Wychodząc z kościoła skręcamy w lewo i drogą w dół dochodzimy do skrzyżowania. Za skrzyżowaniem skręcamy w prawo; drogą do góry wychodzimy z Pałecznicy. Dalej idziemy przez Zielenice. Następnie kierujemy się drogą asfaltową na południe do Łętkowic – wsi królewskiej, którą Władysław Łokietek odebrał od zakonu bożogrobców z Miechowa za udział mieszkańców w buncie krakowskiego wójta Alberta. Z Łętowic przez Piotrkowice Wielkie dochodzimy do Niegardowa.

Zielenice 14 km (166 km)

Pierwsze wzmianki o zielenickiej parafii i drewnianym kościele p.w. św. Mikołaja pochodzą z lat 1326–1346. Z końcem XVI w. Zielenice zostały podarowane zakonowi jezuitów, którzy władali wsią do kasaty zakonu w 1773 r. Jezuici, w roku 1613 przewieźli do Zielenic obraz Matki Bożej Śnieżnej, który był otoczony czcią w ich krakowskim nowicjacie. Kiedy w roku 1654 bp krakowski Piotr Gembicki wydał dekret potwierdzający świętość obrazu, postanowiono wybudować nowy kościół. Była to również budowla drewniana ukończona w 1660 r. Rozprzestrzenianie się kultu zielenickiej Maryi, do której pielgrzymowano z Polski i Europy, wpłynęło na decyzję budowy większej świątyni. Z fundacji uzdrowionego przed obrazem starosty Franciszka Szembeka wzniesiono murowany kościół w latach 1681–1691. W 1795r. papież Pius VI nadał zielenieckiemu sanktuarium przywilej nadawania odpustów. Spadek pątnictwa odnotowano w czasie rozbiorów, ponowny renesans trwa od okresu międzywojennego. Obraz Matki Bożej Zielenickiej, zwanej przez kardynała Stefana Wyszyńskiego Salus Populi Polonici (Zbawienie Ludu Polskiego) został koronowany na Jasnej Górze papieskimi koronami w roku 1983 przez św. Jana Pawła II.

Kościół p.w. Niepokalanego Poczęcia Maryi stoi na wzniesieniu zwanym Wzgórzem Opatrzności. Fasada zachodnia kościoła podzielona jest pilastrami – w środkowym polu portal wejściowy, po bokach nisze; powyżej gzymsu szczyt flankowany pilastrami z trójkątnym przyczółkiem i spływami po bokach. Wewnątrz prostokątna 3przęsłowa nawa i prawie kwadratowe prezbiterium. Nawę przykrywa sklepienie kolebkowe z lunetami na parzystych gurtach; niżej filary przyścienne z pilastrami i belkowaniem. Wnętrze prezbiterium podzielone jest pilastrami w narożach i belkowaniem, które nakrywa kopuła na pendentywach z latarnią.

Monumentalny ołtarz główny wykonany jest z drewna polichromowanego na czarno, częściowo złocony. W dolnej kondygnacji, pomiędzy kolumnami o akantowych kapitelach znajduje się obraz Matki Bożej Zielenickiej w złoconej sukience z 1676r., która jest dziełem krakowskiego złotnika Szymona Zmyślnego. W drugiej kondygnacji, pomiędzy kolumnami owalny obraz z Chrystusem Ukrzyżowanym. Całość wieńczy krzyż. Po bokach ołtarza w niszach i na cokołach stoją pozłacane figury świętych cieszący się kultem obraz M.B. Zielenieckiej z XVII w. jest wierną kopią obrazu z rzymskiej bazyliki Santa Maria Maggiore – Solus Populi Romani (Matki Bożej Śnieżnej – Ocalenie Ludu Rzymskiego), datowanego na XII w. Powstanie kościoła, w którym wisi obraz Maryi łączy się z legendą wg której papież Liberiusz i pewien rzymianin o imieniu Jan mieli podobne sny w których ukazująca im się Matka Boża przepowiedziała wybudowanie kościoła w miejscu, gdzie latem spadnie śnieg. W czasie największych upałów, na rzymskim wzgórzu Eskwilin z dnia 4/5 sierpnia 352 r. pojawił się śnieg. Przybyły na miejsce papież wytyczył w śniegu zarysy kościoła, który nazwano Santa Maria Maggiore (Matki Bożej Śnieżnej).

Obraz M.B. Zielenieckiej wykonany został w konwencji malarstwa wschodniego. Stojąca postać Maryi jest ukazana w 3/4, bejmuje prawą ręka Dzieciątko Jezus, które siedzi na Jej lewym ramieniu. Ubrana jest w purpurową suknię, na której narzucony jest ciemnobłękitny płaszcz, na głowie maforion zdobiony trzema gwiazdami (symbol dziewictwa), na szyi naszyjnik z krzyżem, na palcach ręki pierścień. Chrystus ubrany w złocistą sukienkę ma twarz zwróconą ku Matce, jedną rękę ma w geście błogosławieństwa, w drugiej trzyma księgę (Ewangelię).

Przy ścianie tęczowej dwa ołtarze sprzed roku 1691; pozostałe ołtarze nawy – rokokowe z 1775–1780r umieszczone są na ścianach pomiędzy pilastrami; tu także wiszą liczne wota i epitafia, w tym fundatora Franciszka Szembeka. Chór muzyczny wsparty na czterech kolumnach oraz prospekt organowy pochodzą z XVII w.

W pobliżu sanktuarium znajduje się erygowana w 1785 r. Droga Krzyżowa. Kapliczki stacyjne, w których figuralne sceny wykonano z brązu, rozrzucone są na obszarze 3ha.