10. Kraków - Sanka (30 km)

Liszki

Wieś położona na obszarze Bramy Krakowskiej. Od dawna słynęła z wyrobu kukułek i wyrobów spożywczych – kołaczy wypiekanych na oleju lnianym oraz wybornej kiełbasy zwanej „Lisiecką” W centrum osady kościół p.w. św. Mikołaja. Pierwsze zmianki o parafii w Liszkach pochodzą z Liber Beneficiorum Jana Długosza z 1325–1327. Pierwotna świątynia była drewniana; na jej miejscu ok. 1585 r. wzniesiono kościół murowany. Obecny obiekt zbudowany w XIX w. w stylu neoromańskim. We wnętrzu zachowały się obrazy z XVIII w. w ołtarzach bocznych – śś.. Mikołaja i Jana Kantego oraz Krucyfiks z postacią Matki Bożej i św. Jana także z XVIII w. Przy zakrystii widoczny jest marmurowy, barokowy lawaterz.

Na północny-zachód od Liszek rozciąga się obszar występowania dolinek podkrakowskich, które są specyficzną cechą krajobrazu podkrakowskiego. Wyrzeźbione zostały w wapieniu jurajskim. Są to jary krasowe ze skalistymi zboczami, rozcięte bocznymi dolinkami. Skały przybierają niekiedy fantastyczne kształty; stoją samodzielnie lub tworzą długie ciągi skalne. W skałach ukryte są jaskinie, w których można spotkać nacieki z kalcytu. Po dnach dolinek często płyną kręte potoki. W pobliżu Liszek znajduje się rezerwat krajobrazowy Dolina Mnikowska. Jest to wąwóz krasowy rzeki Sanka długości ok. 2km. z ciekawymi zboczami wapiennymi i zróżnicowanej szacie roślinnej. W zakolu dolinki natkniemy się na ciekawie położoną Drogę Krzyżową. Na jej końcu widnieje obraz Matki Bożej Skalskiej namalowany z końcem XIX w. na wapiennej ścianie.

Sanka

Pierwsza informacja o parafii znajdującej się przy kościele św. Jakuba pochodzi z rejestrów świętopietrza z 1325/7r. W „Liber Beneficiorum” Jan Długosz pisze, że pierwszy kościół był murowany z białego kamienia. Przez krótki czas, pod koniec XVI w. ówczesny właściciel Sanki Marcin Świerczowski zmienił świątynię na zbór kalwiński, niszcząc jej wyposażenie. Po odzyskaniu kościoła przez katolików dokonano gruntownej przebudowy w latach 1618–24. Ponownej konsekracji dokonał bp krakowski Tomasz Oborski w 1626 r.

Kościół jest otoczony murem powstałym w XIX w. tworzącym czworobok o ściętych narożach z kapliczkami przy bokach. Od zachodu znajduje się wieża na planie kwadratu – dołem murowana, wyżej drewniana, przykryta dachem namiotowym z sygnaturką. Wschodnią część nawy wieńczy szczyt zazębiony. Świątynia jest jednonawowa z węższym i krótkim prezbiterium zamkniętym półkoliście, przy którym znajduje się zakrystia. Pozorne sklepienie kolebkowe wykonał w XIX w. cieśla z Frydwałdu Szymon Kadłuczka i Wincenty Kowalczyk. W ołtarzu głównym pomiędzy parą kolumn znajduje się barokowy obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem w srebrnej sukience. Słynący łaskami obraz, przed którym składano w podzięce liczne wota został uroczyście koronowany w 2016 r.; Na północnej ścianie tęczowej stoi ołtarz z barokowym obrazem św. Jakuba w srebrnej sukience z 1793r. Do 1844r. obraz znajdował się w ołtarzu głównym. Apostoł ubrany jest w płaszcz, w ręce trzyma kij pielgrzymi i bukłak. Głowę wieńczy świetlista aureola. Po drugiej stronie tęczy, podobny w kompozycji ołtarz z obrazem przedstawiającym św. Annę z N. P. Marią. Na ścianach świątyni liczne płyty nagrobne i epitafia, w tym marmurowe epitafium fundatora kościoła Marcina Świerczowskiego z jego portretem malowanym na drewnie. Ambona klasycystyczna z 1790r. Od zachodu chór muzyczny wsparty na dwóch słupach. W kościele nie zachowały się pierwotne parametry liturgiczne, ponieważ zostały przekazane na potrzeby Insurekcji Kościuszkowskiej. Najstarszym zabytkiem kościoła jest drewniana chrzcielnica z miedzianym nakryciem z 1644 r. Niezwykle doniosłym wydarzeniem w historii świątyni było przywiezienie w 1737 r. z Rzymu relikwii św. Jakuba. Zostały umieszczone w srebrnym relikwiarzu, który niestety został skradziony. Przy kościele działa Bractwo św. Jakuba i św. Jana Pawła II, które podtrzymuje kult patrona świątyni.